Geschiedenis Dovenschap

In Nederland bestaan er al meer dan 125 jaar verenigingen van dove mensen. De oudste vereniging is de Amsterdamse dovenvereniging “Guyot” die werd opgericht in 1884. Door de geschiedenis heen zijn er veel verschillende verenigingen voor doven geweest. Vaak met hele verschillende doelen.

Sommige dovenverenigingen richtten zich alleen op het organiseren van kerkdiensten, anderen alleen op sport en weer anderen op gezelligheid. Er waren algemene verenigingen, open voor iedereen, christelijke verenigingen en katholieke verenigingen.

Verzuilingen binnen doven verenigingsleven

In 1931 besloot men de krachten te bundelen en werden alle algemene dovenverenigingen samengevoegd tot de Nederlandse Bond van Doofstommen Vereenigingen (NBDV). In 1940 werd de Nederlandse Christelijke Bond van Doven (NCBD) opgericht en in 1979 de Nederlandse Katholieke Doven Bond (NKDB). Zo hadden de verschillende zuilen in de Nederlandse dovengemeenschap hun eigen landelijke bond.

Eerste film met een dove hoofdrol

In 1949 organiseerde de NBDV de ‘Johnny Belinda’-actie: een landelijke collecte om geld in te zamelen voor sociaal-cultureel werk voor dove volwassenen. Deze collecte was gekoppeld aan de Amerikaanse film Johnny Belinda waarin een dove vrouw centraal stond. In Nederland was dit de allereerste film die ooit vertoond werd met een dove hoofdrol.

De hoofdrol werd dan wel gespeeld door een horende actrice Jane Wyman, het was de eerste film waarin openlijk gebaren werden getoond. Dat dit gebaren waren  uit de Amerikaanse gebarentaal maakte niet uit. Dit was bijzonder omdat in het Nederlandse dovenonderwijs de orale methode sinds 1853 de overhand had. Gebaren gebruiken mocht niet.

1951 Stichting Dovenzorg

Er gaan verschillende verhalen rond over de rol van dovenscholen hierbij en een vermoedelijk conflict met de NBDV, maar feitelijk onderzoek ontbreekt. In 1951 hebben de NBDV en de dovenscholen in ieder geval gezamenlijk de Stichting Dovenzorg opgericht. Deze Stichting legde zich toe op culturele en maatschappelijke zaken van doven.

Het bestuur bestond uit doven en uit vertegenwoordigers van de dovenscholen. Voor het Rijk, de gemeenten en het publiek was de Stichting Dovenzorg hét aanspreekpunt voor sociaal-cultureel werk onder doven. De NBDV bleef zich bezig houden met het verenigingsleven van doven.

1953 Dovenraad

In 1953 werd de Dovenraad opgericht. Deze raad bestond uit vertegenwoordigers van de Stichting Dovenzorg, de Koninklijke Nederlandse Doven Sport Bond (KNDSB), de NBDV en waarnemers van de NCBD. Het doel van de Dovenraad was om krachten te bundelen en om als eenheid namens alle dovenorganisaties naar buiten te treden. Bijvoorbeeld als afvaardiging bij congressen van de World Federation of the Deaf (WFD) dat in 1951 is opgericht. De Dovenraad was er ook om als één partij aan de politiek duidelijk te maken wat de wensen van doven zijn.

De vertegenwoordigers van verschillende organisaties regelmatig samen om meningen uit te wisselen en afspraken te maken. Maar daarmee was het nog geen landelijke belangenorganisatie met een eigen doelstelling. De Dovenraad was uitsluitend een contactorgaan.

1959 Eerste Wereld Doven Dag in Nederland

Bij de WFD konden alleen nationale belangenorganisaties zich aansluiten. Omdat de Dovenraad dit niet was, kon Nederland zich nog niet bij de WFD aansluiten. Toch vierden Nederlandse doven in 1959 voor het eerst Wereld Doven Dag (WDD) die ingesteld was door de WFD. Dit vond toen nog plaats in regionale bijeenkomsten die soms op de zaterdag (vanwege godsdienstige redenen) en soms op de zondag georganiseerd waren.

1974 Stichting Nederlandse Dovenraad

In 1974 vond een bijzondere vergadering van de Dovenraad plaats. In deze vergadering werd genoemd dat er een grote verzuiling was in organisaties van oud-leerlingen van de doveninstituten. Geopperd werd om samen te werken en zo een vuist te maken naar de buitenwereld. De aanleiding hiervoor was een ministeriële brief waarin de overheid haar zorg uitte over de wildgroei aan belangenorganisaties van (ouders van) gehandicapten.

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport stelde een werkgroep in met vertegenwoordigers van verschillende belangenorganisaties. Ook de Dovenraad was vertegenwoordigd in die werkgroep. Het resultaat was de totstandkoming van de Stichting Nederlandse Dovenraad, die enige jaren later lid werd van de WFD.

De Dovenraad organiseerde nationale congressen voor en over doven in: 1979, 1983, 1988 en 1990.

1977 aansluiting bij Gehandicaptenraad

In 1977 sloot de Dovenraad zich aan bij de Gehandicaptenraad, het overlegorgaan voor gehandicaptenorganisaties. Hier werden aanbevelingen gedaan voor de maatschappelijke integratie van gehandicapten. Voor doven had dit vooral te maken met communicatievoorzieningen: tolken, ondertiteling van televisieprogramma’s en teksttelefonie. Samen met de doveninstituten zorgde de Dovenraad ervoor dat deze voorzieningen er kwamen.

Het voordeel van de Gehandicaptenraad was dat zij een voorlichtingscommissie en een vormingscommissie hadden. Deze hadden als doel om meer bekendheid te geven aan doofheid en doven onder het algemene publiek. Dit zou de contacten tussen doven en horenden moeten bevorderen.

1983 Dove jongeren organiseren zich apart

In 1983 verenigden dove jongeren zich in de Stichting Belangen Nederlandse Dove Jongeren (SBNDJ), later genoemd de Jongerencommissie. Recent heeft de organisatie haar naam veranderd in Nederlandse Dove Jongeren (NDJ).

1992 Einde Dovenraad

Door financiële en organisatorische problemen ging de Dovenraad in 1992 ten onder.

1995 Nederlandse Dovenorganisatie

De Nederlandse Dovenorganisatie (NEDO) die in 1995 ontstond, fungeerde als opvolger. Ondertussen hadden de welzijnsstichtingen voor doven de krachten gebundeld in de landelijke organisatie Feweldoned.

1999 – nu Dovenschap

In 1999 besloot NEDO verder te gaan als Dovenschap. Feweldoned sloot zich daar in 2001 bij aan.